Bilim Ofisi | FOXP2 Geni İnsanın Dil Yeteneğinin Belirleyicisi Mi?
234
post-template-default,single,single-post,postid-234,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode-theme-ver-16.6,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.1,vc_responsive

FOXP2 Geni İnsanın Dil Yeteneğinin Belirleyicisi Mi?

Konuşmayı ve dili etkileyen FOX2 geni, insana özgü özellik üzerinde olumlu bir seçim olarak ele alınmıştır. Ancak, 2 Ağustos’ta Journal dergisinde yayınlanan bir makalede, araştırmacılar bu bulguya meydan okumaktadırlar. Modern insanlardan ve Neandertaller’den farklı bir örnekten elde edilen genetik veri analizleri, insanlara özel FOXP2 seçimi için kanıt görmemiş ve insanların dil kazanmasını nasıl düşündüğümüzün tarihini gözden geçirmiştir.

“2002 yılında yayımlanan bir makalede, insanı   evrimsel tarihe yakın bir zamanda dil becerilerimizi büyük ölçüde açıklayabilecek ve hatta modern insanların nasıl geliştiğini açıklamaya yardımcı olabilecek, 50-100.000 yıl içinde Afrika’da çok hızlı bir şekilde geliştiğini iddia etti” diyor Stony Brook üniversitesinde ve UC Davis’de nüfus genetikçisi olan yazar Brenna Henn.

Henn, orijinal 2002 çalışması yapıldığında, araştırmacıların artık tüm genomlar hakkında veri sağlayan modern dizilem teknolojisine erişemediğini, yani sadece 20 kişide FOXP2 geninin küçük bir kısmını analiz ettiklerini söylüyor. Bunların çoğu Avrasya kökenli. “Onların hipotezlerinin, insan demografisi için daha açık bir şekilde kontrol edilen daha büyük ve daha çeşitli bir veri kümesine karşı durup durmadığını test etmek istedik” diyor. FOXP2, beyin gelişimi sırasında yüksek oranda ifade edilir ve dil yapımında yardımcı olan bazı kas hareketlerini düzenler. Gen eksprese edilmediğinde, insanların bilişsel testlerde normal performans gösterebileceği ancak konuşma dili üretemediği özel bir dil bozukluğu denen bir duruma neden olur. FOXP2’nin ayrıca farelerde ve ötücü kuşlarda dil benzeri davranışları düzenlediği gösterilmiştir. Son beş yılda çeşitli arkaik hominin genomları sıralandı ve FOXP2 incelenen ilk genler arasındaydı çünkü bu genler çok önemli ve insana özgüydü” diyor. MIT, Harvard’daki Broad Enstitüde ve Stony Brook Üniversitesinde yazar olan Elizabeth Atkinson. “Ancak bu yeni veri, 2002 tarihli makalenin zaman çizelgesinde bir ipucu veriyor. Bu, insana özgü olduğu düşünülen FOXP2 mutasyonlarının olmadığı anlamına geliyor.”Atkinson ve meslektaşları, çeşitli modern insan genomlarından elde edilen verileri, hem modern hem de arkaik olarak bir araya getirmişler ve tüm FOXP2 genini analiz ederken, evrimin bağlamını daha iyi anlamak için genetik bilgi ile karşılaştırmışlardır. Birçok farklı istatistiksel test yapmaya teşebbüs etmelerine rağmen, bu fikri FOXP2 için ortaya çıkan herhangi bir pozitif seçim olduğunu tekrarlayamadılar.Brown Üniversitesi’nde evrimsel ve bilişim biyoloğu olan yazar Sohini Ramachandran; “FOXP2, antik DNA’dan elde edilen son verilere rağmen, her evrimsel biyoloji dersinde hala bir ders kitabı örneğidir” diyor.FOXP2’nin işlevsel çalışmasını veya dil üretimindeki rolünü sorgulamadığımızda, FOXP2’nin hikayesinin hayal ettiğimizden çok daha karmaşık olduğunu görüyoruz.Araştırmacılar, bu makalenin diğer nüfus genetikçilerinin gelecekte insanın evrimsel tarihine benzer projeler yürütmeleri için bir şablon olarak hizmet edeceğini umuyorlar.Henn, “Genetik düzeyde, bizi insan yapan şeyleri bulmakla ilgileniyoruz” diyor. “Bu makale, hepimizin bir tür olarak evrimini incelemek için farklı bir dizi insanı kullanmanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Bir çok tıbbi ve diğer bilimsel çalışmalarda ciddi bir Euro merkezli önyargı var, fakat bunlarda bilimsel bir ivme buluyoruz çünkü veri toplama çeşitliliği ve kapsayıcılığı vurgulamak için  daha net sonuçlar veriyor.

Türkçe Çeviri: Hursima İzgiş

REFERANSLAR

Cell Press. (2018, August 2). Study challenges evolution of FOXP2 as human-specific language gene. ScienceDaily. Retrieved August 31, 2018 from www.sciencedaily.com/releases/2018/08/180802141733.htm