Bilim Ofisi | Maymundan Mı Geldiğinizi Düşünüyorsunuz?
292
post-template-default,single,single-post,postid-292,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode-theme-ver-16.6,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.1,vc_responsive

Maymundan Mı Geldiğinizi Düşünüyorsunuz?

“Evrim” denince birçoğumuzun aklına yalnızca “maymundan gelmek” kavramı geliyor fakat evrim, bu iki kelimeden çok daha fazlasıdır. Sahi, evrim nedir? Evrim, tek başına ele alındığında, bir organizmanın soy hattının zaman içerisinde değişimidir. Evrimin ana mekanizması “Doğal Seçilim”dir. Her nesilde doğan yavrular, ebeveynlerinden birazcık farklı özelliklere sahiptirler. Bu özelliklerin bir kısmı, bazen bireylere dezavantaj sağlarken, bazen de  bireylere hayatta kalma konusunda avantaj sağlar. Avantajlı olanlar daha fazla hayatta kalır, daha kolay ürer ve kendilerini avantajlı kılan genleri gelecek nesillere daha çok aktarırlar. Böylece popülasyon ve nesil bazında baktığımızda, avantajlı özellikler sayıca artar, dezavantajlı özellikler giderek azalır. Bu seçilim/eleme mekanizmasına Doğal Seçilim denir. Bu tür seçilim sonucu evrimleşen bütün özelliklere adaptasyon denir. (Bakırcı, 2014)

Evrim teorisine göre insan ırkı, diğer birçok canlı gibi, bir evrim süreci geçirmiştir. Bu süreçte atalarımız; hayatta kalabilmek için pek çok değişime uğramışlardır. Kas ve kemik yapılarında, beyinlerinde, diş ve çene yapılarında değişim meydana gelmiştir. Bunun ise en güzel örneklerinden biri yirmilik dişlerimizdir. Birçoğumuz yirmili yaş dişlerimizin gereksiz olduğunu ve tek fonksiyonlarının bizlere ağrı çektirmek olduğunu düşünmektedir. Oysaki   yirmilik dişlerimiz bizim için fonksiyonel olmasa da milyonlarca yıl önce durum böyle değildi. Atalarımız, doğada bulunan bazı maddeleri öğütebilmek için yirmili yaş dişlerini geliştirmişlerdi. Dolayısıyla tüketimi diğer besinlere göre daha güç olan gıdaları, çene kuvveti   etkisiyle   daha kolay hale getirdiler. Zamanla insanların beslenme alışkanlıkları değişmeye başladıkça bu dişler de fonksiyonlarını yitirmeye ve   insanlarda yalnızca rahatsızlık veren diş olarak görülmeye başlandı.  Biyolojisi bu denli değişen insan ırkının, psikolojik gelişimi yüzyıllardır aynı mıdır? Elbette hayır. Evrimsel süreçte insan biyolojisi nasıl değişim gösterdiyse insan psikolojisi de bir o kadar değişime uğramıştır. Mesela: Eş seçiminizi neye göre yaptığınızı ya da bir uçurum kenarına yaklaştığınızda neden korktuğunuzu hiç düşündünüz mü? İşte; bu gibi sorularla ilgilenen ve evrim penceresinden bakarak insan davranışlarını anlamaya çalışan, psikoloji biliminin bir alt dalı olan bu alana “Evrimsel Psikoloji” diyoruz.

Evrimsel psikologlara göre geçirdiğimiz evrim süreci birçok davranışımızı etkilemektedir. Eş seçimlerimizde dahi bu etkileri görebilmekteyiz. Örneğin erkekler eş seçerken güzel ve genç kadınları tercih etmeye meyilliler. Bunun sebebi genç kadınların doğurganlık oranlarına bakıldığında yüzdelik dilimlerinin daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Kadınlar ise eş seçerken erkeğin sadakatine ve korumacılığına daha çok önem veriyorlar. Her ne kadar modern dünyada kadınlar ihtiyaçlarını kendileri karşılayabilseler de bundan milyonlarca yıl önce kadınlar, seçecekleri erkeklere koruyucu ve ihtiyaçları karşılayıcı bir varlık olarak bakmaya başlamışlardı. İhtiyaçları bir erkek tarafından karşılanmayan anne ve çocukların hayatta kalmaları çok zordu. Bundan dolayı kadınlar sadık ve korumacı erkeklerle yuva kurmaya meyyaldirler. Her ne kadar modern dünyada birçoğumuz bunları bilinçli olarak düşünmesek de hala birçok kadının fiziksel olarak güçlü ve sadık erkeklerden etkilendiğini ve birçok erkeğin de kendinden daha genç ve bakımlı kadınları tercih ettiğini görebiliyoruz. Ancak şunu belirtmeliyim ki; insan davranışlarının diğer pek çok alanda olduğu gibi eş seçimlerinde de yalnızca evrimsel psikolojiden bahsetmek pek doğru olmaz. Davranışlarımızı etkileyen, çevresel faktörler gibi, çok çeşitli faktörler bulunmaktadır.

Evrimsel psikoloji günümüze kadar bizi pek çok alanda aydınlattı ve yapılan çeşitli araştırmalarla aydınlatmaya devam ediyor. Bakalım bilimin gelişmesiyle başka nasıl bilgilere ulaşacağız.

Zeynep Şevval Büyükizgi

Kaynaklar

Bakırcı Ç.M (2014), “Evrim Nedir?”