Bilim Ofisi | Bilim Dejavunun Gizemini Açıklıyor
322
post-template-default,single,single-post,postid-322,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode-theme-ver-16.6,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.1,vc_responsive

Bilim Dejavunun Gizemini Açıklıyor

Dejavu en garip duyumlardan bir tanesidir. Bir anı daha önce yaşamışsınız hissi, yani Dejavu’da yeni bir durumda ya da yeni bir ortamda olmanıza rağmen yoğun bir aşinalık hissi oluşmaktadır. Bu duygunun oluşmasında belirli bir sebepten ötürü geçmişten bir an yaşanıyormuş hissi meydana çıkmaktadır.
How Stuff Works’a göre Dejavu en çok 15 ile 25 yaşları arasındaki insanlarda ortaya çıkmaktadır. Bu durum nüfusun yaklaşık olarak %70’inde gerçekleşmektedir. Dejavu hissinin ne olduğunu anlamak deneyimlemeden oldukça zordur. Bu his unutulmaya başlayan bir rüyayı hatırlamaya çalışmak gibidir.
Dejavu çok kısa süren bir duygu durumu olduğu için üzerinde çalışmak oldukça zordur. 2006 yılında Leeds Bellek Grubu’nda çalışan bilim insanları, beynin tanıma sürecinin bir kısmını tetikleyebilmek için hipnoz kullanarak bir laboratuvarda bu hissi yaratabilmenin bir yolunu keşfetti. Yapılan deney tanıdık bir şeyi tanıladığında beyinde iki temel sürecin gerçekleştiği teorisinden hareket ediyordu. Öncelikle beyin daha önce bir sahneyi gözlemleyip gözlemlemediğini belirlemek için anıları araştırıyor ve eğer bir eşleşme ortaya çıkarsa beyin bu alanı tanıdık olarak tanımlıyordu.
Araştırmacılar 24 ortak sözcüğe bakmaları için 18 gönüllüyle bir test yaptı. Sonra bu gönüllüler hipnotize edildiler ve kırmızı bir çerçeve içerisinde bir kelime ile sunulduğunda tanıdık hissedecekleri beyinlerine kodlandı. Yeşil çerçevede olan kelimeler ise sözcüğün orijinal 24 kelimelik listede olduğunu düşünmelerini sağlayacaktı. Hipnozdan çıkarılan deneklere orijinal listede olmayan bazı kelimeler de dahil olmak kaydıyla farklı renk karelerinde bir dizi kelime verildi. Gruptaki 10 kişi kırmızı renkli çerçevelerde yeni kelimeler gördüğünde kendilerine özgü bir his hissettiğini ve 5 tanesi de Dejavu hissinin oluştuğunu söyledi.
Psikologlar tarafından ise şu açıklama yapıldı: Beynin uzun ve kısa devreleri arasında bir çeşit arızanın yaşanabileceği, yani yeni bilgilerin doğrudan uzun süreli belleğe ‘kısayol’ oluşturabileceği kaydedildi.
Kısaca beyinin bilgiyi depolayabilmek için normal olarak kullandığı mekanizmalar üzerinden atlanması sonucunda geçmişten bir şeyler yaşandığı hissinin oluşması durumu olarak açıklanabilir,.
Bazı psikologlar ise insana aşinalık hissi veren beyin bölgesi sinüs korteksi ile ilgili bir durumun yaşanıyor olabileceğini kaydediyor.

Türkçe Çeviri: Ebrar Gezer

REFERANSLAR
Dodgson, L. (n.d.). Science Is Getting Closer to Explaining The Mystery of DejaVu. Retrieved from https://www.sciencealert.com/deja-vu-brain-hypotheses-false-memories/ adresinden alındı.