Bilim Ofisi | 16’dan 66’ya: Bundan 50 Yıl Sonra Aynı Kişi Olacak Mısınız?
447
post-template-default,single,single-post,postid-447,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,footer_responsive_adv,qode-theme-ver-16.6,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.1,vc_responsive

16’dan 66’ya: Bundan 50 Yıl Sonra Aynı Kişi Olacak Mısınız?

İnsan hayatı birçok aşama ve basamaklardan oluşmaktadır. Bebeklik, çocukluk, sonrasında ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık olarak basitçe sıralayabileceğimiz bu düzen içerisinde belli periyotlar aralığında insanların küçük veya büyük farketmeksizin değişimlere uğradığı aşikârdır. Akademik hayattan örnek vermek gerekirse lise ve emeklilik dönemleri arasında ne kadar değişim gösteriyorsunuz? Cevabınız kendinizi başkalarıyla mı yoksa kendi gençliğinizle mi karşılaştırdığınıza bağlıdır.

Kişiliğin 50 yıl içindeki değişimini araştırmak üzere yapılan bir çalışmanın sonuçlarına göre geniş duygu, düşünce ve davranış kalıplarında -kişilik- değişim meydana gelmekte ve bu değişim zamanın getirdiği birikim sayesinde gerçekleşmektedir. Fakat kendinizi başkalarıyla karşılaştırmayın; gençken duygusal olarak en kararlı olanlar muhtemelen yaşlandıkça da en kararlı olmaya devam edeceklerdir.

Houston Üniversitesi’nde Psikoloji yardımcı doçenti ve konuyla ilgili yeni araştırmanın  baş yazarı olan Rodica Damian, “Sıralamalar (kişilik özellikleri) oldukça tutarlıdır. 16 yaşındayken diğerlerine göre daha vicdanlı olan kişiler, 66 yaşına geldiğinde de diğerlerine kıyasla daha vicdanlı olmaya meyillilerdir. Fakat, ortalama olarak herkes daha vicdanlı, daha duygusal olarak kararlı ve daha kabul edilebilir hale gelir.” diyor. Yine de, araştırmacıların zaman içindeki değişimde bireysel farklılıklar bulduğunu, bazı insanların diğerlerinden daha fazla değiştiğini ve bazılarının daha uyumsuz ve zararlı şekilde değiştiğini bulduğunu söylüyor.

“16’dan 66’ya: 50 Yıl Boyunca Kişilik İstikrarı ve Değişiminin Boylamasına Çalışması” adlı çalışma 16 Ağustos tarihinde Kişilik ve Sosyal Psikoloji Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Sosyal bilimciler kişiliğin istikrarlı mı -zaman içinde değişmeyen- yoksa şekillendirilebilir mi olduğunu uzun zamandır tartışıyorlar. Son çalışmalar ikisinin de olabileceğini gösteriyor ancak çok uzun zaman aralıklarını kapsayan ve aynı zaman noktalarında aynı veri kaynaklarına güvenen uzun vadeli çalışmalar nadirdir. Konuyu tek cümleye indirgemek gerekirse yeni çalışma kişiliğin hem genetikten hem çevreden etkilendiği fikrini destekliyor denilebilir.

Kişilik; vicdanlılık, uyumluluk, deneyimlere açıklık, dışadönüklülük ve duygusal istikrarlılık olarak 5 ana özellikten oluşan düşünce, duygu ve davranış kalıpları olarak tanımlanmaktadır. Damian, bu 5 özelliğin çağlar ve kültürler boyunca bulunduğunu söylüyor. Bu özelliklerin kombinasyonu -her bir özelliğini diğer özelliklere göre belirli bir bireyde ne kadar baskın olduğu- kişilik profilini oluşturuyor.

Damian, ortak yazarlar, Almanya’daki Tuebingen Üniversitesi’nden Marion Spengler, Urbana-Champaign’deki Illinois Üniversitesi’nden Brent W. Roberts ve U.H.’de kendisi ile birlikte çalışan lisans öğrencisi Andreea Sutu ile birlikte 1960 yılında ve yine 50 yıl sonra kişiliği değerlendirmek için bir dizi soruyu cevaplayan amerikalı lise öğrencilerinin veri setini kullandı.

Proje Yetenek Kişilik Envanteri’nden elde edilen veriler, araştırmacıların aşağıdakileri içeren çeşitli soruları yanıtlamasına izin veriyor:

▪İnsanlar, diğer insanlarla karşılaştırıldıklarında kişilik özelliklerine ilişkin göreceli durumlarını ne ölçüde sürdürüyorlar? -örneğin, 16 yaşında iken birçok akranından daha fevri olan insanlar, 60 yaşına geldiğinde de akranlarından daha fevri olurlar mı?

▪Kişilik özelliklerinin ortalama derecesi ne ölçüde değişir? İnsanlar ortalama olarak 66 yaşında, 16 yaşında olduklarından daha vicdanlı mıdır?

▪Herkes aynı şekilde mi değişir?

▪Kişilik istikrarı ve zaman içindeki değişim kalıplarında cinsiyet farklılıkları var mıdır?

Araştırmacılar, “Bulgularımız, kişiliğin hem özellik düzeyinde hem profil düzeyinde yaşam boyunca kararlı bir bileşene sahip olduğunu ve bu kişiliğin aynı zamanda şekil verilebilir olduğunu ve insanların yaşlandıkça olgunlaştığını öne sürüyor ” olarak yazıyor. Damian, onların herhangi bir zamanda kişilikte cinsel farklılıklar bulduğunu, ancak, genel olarak, erkekler ve kadınların hayat boyu aynı oranda değiştiğini söylüyor.

Yazar: Hatice Özcan

REFERANSLAR

Rodica Ioana Damian, Marion Spengler, Andreea Sutu, Brent W. Roberts. Sixteen going on sixty-six: A longitudinal study of personality stability and change across 50 years.Journal of Personality and Social Psychology, 2018; DOI: 10.1037/pspp0000210