Bilim Ofisi | Müziğin Tedavideki Yeri
480
post-template-default,single,single-post,postid-480,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,footer_responsive_adv,qode-theme-ver-16.6,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.1,vc_responsive

Müziğin Tedavideki Yeri

Belirli bir biçimden ve anlamlı ses topluluklarından oluşan müzik, eski zamanlarda avcılık, hayvan sesleri, iletişim kurma, doğal olaylar (gök gürültüsü, rüzgâr, yağmur, vb.), gibi alanlarda sadece duyduğumuz ya da oluşturduğumuz sesler ve sesler bütünüyken, zamanla evirilerek şimdilerde dinlediğimiz duygularımızı ifade edebildiğimiz, daha ayrıntılı iletişim kurmamıza da olanak sağlayan zaman zaman sözsüz olarak evrenselleşebilen de bir araç haline gelmiştir diyebiliriz. Müziğin, insanlık üzerinde çok önemli bir yeri olduğu artık yadsınamaz bir gerçektir. Hatta o kadar ki müzik hastalıkların tedavisinde de kullanılır hale gelmiştir.

Somakcı (2003)’nın “Türklerde Müzikle Tedavi” adlı araştırmasındaki ‘Selçuklu ve Osmanlılarda Müzikle Tedavi’ başlığı altında paylaştıklarına göre; İbn Sina’nın meşhur eseri “El Kanun fi’t-tıbbi” adlı eserini tercüme eden Tokatlı Mustafa Efendinin talebesi Hekimbaşı Gevrekzade Hasan Efendi (18.yy) yazdığı eserinde İbn Sina’nın eserinden çok faydalandığını ifade etmiş ve ”Emraz-ı Ruhaniyeyi Negama-ı Musikiye” adlı eserinde, çocuk hastalıklarına hangi makamın iyi geldiğini şöyle bahsetmiş:

Irak Makamı: Çocuktaki menenjit hastalığına faydalıdır.

Isfahan Makamı:Zeka, zihin açıklığı verir ve soğuk algınlığı ve ateşlihastalıklardan korur.

Zirefkend Makamı: Felç ve sırt ağrısına iyi gelir, kuvvet hissi verir.

Rehavi Makamı: Tüm baş ağrılarına, burun kanamasına, ağız çarpıklığına,felç ve balgam hastalıklarına iyi gelir.

Büzürk Makamı: Beyin, kulunç ağrılarına iyi gelir, kuvvetsizliği ortadankaldırır.

Zirgüle Makamı: Kalp, beyin hastalığı, menenjit, mide harareti, karaciğer ateşine iyi gelir.

Hicaz Makamı: İdrar yolu hastalıklarına iyi gelir.

Buselik Makamı: Kalça, baş ağrısı ve göz hastalıklarına iyi gelir.

Uşşak Makamı: Ayak ağrıları ve uykusuzluğa iyi gelir.

Hüseyni Makamı: Karaciğer, kalp hastalıklarına, nöbet, gizli hummalara iyi gelir.

Neva Makamı:Bluğ çağına ulaşmış çocuğa, kalça ağrısına, gönül sevincine iyi gelir diye ifade etmiştir.

Müzik ile tedavinin yapılabileceğine ne kadar inansam da son zamanlarda Hekimbaşı Gevrekzade Hasan Efendi’nin paylaştığı bilgilerin bilimsel açıdan doğruluğunu kontrol edilmesi gerektiğine inanıyorum. Günümüzde yapılan araştırmalarda görüldüğü üzere daha çok duygusal ve psikolojik anlamda tedavilerde olumlu sonuçlar alırken, hastalıkların tedavilerinde zaman zaman olumsuz sonuçların ortaya çıktığı da gözlenmiştir.

Yıldırım (2003)’ın Ege Üniversitesi Hastanesi Onkoloji bölümündeki kanser hastaları üzerinde müziğin kemoterapi yan etkilerine ve kaygı düzeylerine karşı etkisi araştırılmıştır. Araştırmaya toplam 60 hasta katılmıştır. Deney grubu kanser hastalarına damar yolu açıldıktan ve premedikasyonları (yaklaşık 10-15 dk.) bittikten sonra hastalardan rahat bir pozisyon almaları, rahatlamaları, müziği dinlemeleri istenmiş, kemoterapinin amacına ulaştığını hayal etmeleri konusunda cesaretlendirilmiş ve ardından hastalardan bütün dikkatlerini müziğe vermeleri istenmiştir. Daha sonra deney grubu kanser hastalarına kemoterapi tedavileri boyunca bir kulaklık aracılığıyla ile önceden seçilmiş sözsüz müzik dinletilmiştir. Hastaların takip eden 3 kemoterapileri boyunca sürecek olan tedavi sürecinde aynı tedavi ve aynı müzikler kullanılmıştır. Hastaların aldığı kemoterapinin yan etkileri ile müziğin etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, durumluk kaygı ortalama puanları ile müziğin etkileşimi anlamlı bulunmuş ve hastaların %76.67’si katılmış oldukları tedavi sürecinin yararlı olduğunun altını çizmiştir. Bu hastalar müziğin dinlendirdiğini, rahatlattığını, huzur verdiğini, hoşlarına gittiğini, mutlu ettiğini, zevk verdiğini, kendilerini özel ve önemli hissettirdiğini, dikkatlerini hastalıktan, tedaviden ve ortamdan uzaklaştırdığını, hayal kurmalarına yardımcı olduğunu, ortamı daha katlanır duruma getirdiğini belirtmiştir

Uçaner ve Öztürk’ün, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi’nde gerçekleştirilen, 1. Uluslararası Eğitim Araştırma Kongresi’nde sundukları “Türkiye’de ve Dünyada Müzikle Tedavi Uygulamaları”adlı araştırmalarında, Güney (2007)’den aktardıklarına göre Gazi Üniversitesi çocuk psikiyatrisi bölümünde 2007 yılında başlatılan çalışmada, otistik bozukluğu olan 6-15 yaş grubu aralığında 10 çocuk ve ergene ayda bir kez, beş saat uygulanan müzik terapi seanslarının otizmin şiddeti ve sözel iletişim, sosyal etkileşim, davranış alanlarına yönelik etkinliği ve terapiye nörohormonal yanıtlar araştırılmıştır. Çalışma sonuçları, müzik terapisinin hiperkinezik hareketliliği ve basmakalıp-yineleyici davranışları azalttığını; karşılıklı sosyal etkileşimi ve sözel iletişimi arttırdığını ortaya koymaktadır. Yineterapi sonrasında ÇODÖ ile değerlendirilen otistik belirtilerin şiddetinde anlamlı azalma saptanmıştır. Terapi öncesi ve sonrası hormon düzeyleri karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır.

Müzik sadece birtakım hastalarda ya da hastalıklarda hastalık tedavisinde değil ama terapi aracı olarak kullanılmasının daha olumlu sonuçlar ortaya koyduğu görülmüştür. Bunlarla ilgili de oldukça araştırma yapılmıştır. Başka bir yazıda da bu konudan bahsedebiliriz. Hatta Somakcı (2003)’nın “Türklerde Müzikle Tedavi” yazısında da önerdiği gibi kent yaşantısındaki stresli insan tipi için, fabrikada işçilerin iş üretim miktarını artırabilmek ve hatta hayvanların süt ve yumurta gibi üretimlerini artırabilmek amacıyla seçilecek uygun müzik türlerinin olumlu etkileri hakkında bir araştırma paylaşılabilir.

Yazar:Ekin TOKATLI

Referanslar:

SOMAKCI, P. (2003). Türklerde Müzikle Tedavi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15/2 (131-140 s.)

UÇANER, B. & ÖZTÜRK, B. (2009). Türkiye’de Ve Dünyada Müzikle Tedavi Uygulamaları, 1. Uluslararası Eğitim Araştırma Kongresi Çanakkale 18 Mart Üniversitesi 1-3 Mayıs 2009

YILDIRIM, Ç. S. (2003).,Kanser Hastalarına Dinletilen Müziğin, Kemoterapi Yan Etkilerine Ve Durumluk – Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi, Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Psikiyatri Hemşireliği Programı Yüksek Lisans Tezi, İzmir.