Bilim Ofisi | Evren Tamamen Matematiksel Olabilir Mi
524
post-template-default,single,single-post,postid-524,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,footer_responsive_adv,qode-theme-ver-16.6,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.1,vc_responsive

Evren Tamamen Matematiksel Olabilir Mi

Bilim adamları, evrenin fiziksel özelliklerini tanımlamak için uzun süredir matematiği kullandılar. Peki ya evrenin kendisi matematik ise? İşte kozmolog Max Tegmark buna inanıyor.

Tegmark’ın görüşüne göre, evrendeki her şey (insanlar dahil) matematiksel bir yapının parçasıdır. Bütün mesele, yük ve spin (dönüş) gibi özelliklere sahip olan parçacıklardan oluşur, ancak bu özellikler tamamen matematikseldir ve uzayın kendisi de boyutlar gibi özelliklere sahiptir. Fakat yine de sonunda matematiksel bir yapıdır.( şekil 1.1) Tegmark, “Eğer uzayın kendisinin ve uzayda bulunan her şeyin matematiksel özellikler haricinde hiçbir özelliğe sahip olmadığı fikrini kabul ederseniz, o zaman her şeyin matematiksel olduğu fikri kulağa biraz daha az deli gelmeye başlar.” dedi. 15 Ocak’ta The Bell House’da konuştu. Konuşma “Matematiksel Evren: Gerçekliğin Gerçek Doğası İçin Benim Arayışım” adlı kitabına dayanıyordu (Knopf, 2014).
Tegmark, “Benim fikrim yanlışsa, fizik eninde sonunda ölüme mahkum.” dedi. Ama eğer evren gerçekten matematik ise, “Prensip olarak anlayamayacağımız hiçbir şey yok.” diye ekledi.

DOĞA MATEMATİK DOLU

Bu fikir, doğanın Fibonacci dizisi, her sayının önceki iki sayının toplamı olduğu bir dizi sayı gibi kalıplarla dolu olduğu gözlemini takip eder. Bir enginarın çiçeklenmesi, bu diziyi takip eder. Örneğin; her bir petal ile bir sonraki arasındaki mesafe dizideki sayı oranına denklenir.( şekil 1.2 ) Yaşanmayan dünya da matematiksel bir şekilde davranır. Eğer havaya bir beyzbol topu fırlatırsanız, kabaca parabolik bir yörünge izler. Gezegenler ve diğer astrofizik cisimler eliptik yörüngeleri izler. Matematiği o kadar çok seven ünlü Tegmark, oturma odasındaki resimlerini çerçeveledi ve “Zihinlerimizin anlayabildiği matematiksel kalıp ve şekillerle ortaya çıkan doğada zarif bir sadelik ve güzellik var.” dedi. Evrenin matematiksel yapısının bir sonucu da bilim adamlarının teoride fizikteki her gözlem veya ölçümü öngörebilmeleridir. Tegmark, matematiğin Neptün gezegeninin varlığını, radyo dalgalarını ve diğer parçacıkların kütlesini nasıl aldığını açıklamak için düşünülen Higgs Bozonu’nun parçacığını tahmin ettiğini belirtti.Bazı insanlar, matematiğin bilim adamlarının doğal dünyayı açıklamaları için icat ettiği bir araç olduğunu iddia ediyorlar. Fakat Tegmark, doğal dünyada bulunan matematiksel yapıyı matematiğin sadece insan aklındaki değil, gerçekte var olduğunu gösterdiğini iddia eder.

BİLİNCİN  MATEMATİĞİ 

Bazıları insan beynini evrendeki en karmaşık yapı olarak tanımladı. Gerçekten de  insan aklı, dünyamızı anlamadaki tüm büyük sıçramaları mümkün kıldı.Bir gün Tegmark, bilim adamlarının muhtemelen matematik kullanarak bilinci bile tanımlayabileceklerini söyledi. Carl Sagan, “beyin çok küçük bir alanda çok büyük bir yer.” diye ekledi Tegmark, “Bilinç, bilginin belirli, çok karmaşık yollarla işlendiğinde hissettiği yoldur.” dedi. Fizikteki birçok büyük atılımın, bir zamanlar birbirinden ayrı düşünüldüğü iki şeyi birleştirdiğini vurguladı; (enerji ve madde, uzay ve zaman, elektrik ve manyetizma.) Bilinçli bir benliğin hissi olan zihnin, sonuçta hareket eden parçacıkların toplandığı bedenle birleştirileceğinden şüphe ettiğini söyledi.Ama eğer beyin sadece matematik ise, bu özgür irade yok demektir. Çünkü parçacıkların hareketleri denklemler kullanılarak hesaplanabilirdi. “Mutlaka değil.” dedi. Bunu düşünmenin bir yolu, eğer bir bilgisayar bir kişinin ne yapacağını simule etmeye çalıştıysa, hesaplama eylemi gerçekleştirmek için en azından aynı süreyi alacaktır. Bu nedenle bazı insanlar, özgür iradeyi olay gerçekleşmeden önce ne yapacağını tahmin etme yetersizliği olarak tanımlamayı önerdiler. Fakat bu, insanların güçsüz olduğu anlamına gelmez. Tegmark konuşmasını bir harekete geçirme eylemiyle sonuçlandırdı: “İnsanların gücü sadece dünyamızı anlamak değil, aynı zamanda onu şekillendirmek ve geliştirmek.”

Türkçe Çeviri: Hursima İzgiş

REFERANSLAR:

 Lewis, T. (2014, January 30). What’s the Universe Made Of? Math, Says Scientist. Retrieved from  http://www.livescience.com/42839-the-universe-is-math.html

Foto

Şekil 1.1: https://www.egitimpedia.com/wp-content/uploads/2017/11/matematik_%C3%B6nyarg%C4%B1_matematiksel.jpg

Şekil 1.2: https://thewhyofit.files.wordpress.com/2012/10/natures-spiral.jpg